DE LEGE SPIEGEL SPREEKT

[6]

Als je wilt weten wie je ouders zijn kun je het beste praten met schoonfamilie, oude vrienden of geliefden. Mensen die je familie kennen, maar ook voldoende afstand kunnen bewaren om vrij te blijven van de patronen, het gedrag en de zelfbeelden die stamoudsten en nakomelingen onbewust in een keurslijf houden. Als je zeven van zulke mensen kent kun je de complexiteit van je vader of moeder begrijpen, en van jezelf.

Toch is ook dat niet de hele oplossing. Je moet naar binnen, want wat je buiten ziet kan zo anders zijn dan je innerlijke beleving. Herkenning van je eigen gedrag lijkt de natuurlijke gang van zaken binnen families te onderstrepen. Maar welke erfenis uit het verleden speelt een rol in jouw heden? Levensgevoel? Vaardigheden? Ziens- en zijnswijze? Geen kleinigheid, om helder te krijgen wie jij bent en wat van de ander is.

De verhalen van ouders en voorouders bestaan vaak uit heroïsche verhalen. Vaak zit daar ook de pijn. Mensen moeten verder leven, ook als er draken zijn die hun weg versperren. Levenswijsheid brengt soms nuance in die verhalen. Sommige verhalen, bijvoorbeeld die over jouzelf, heb je nog nooit gehoord. Die vertellen ze namelijk niet aan jou, maar wel aan de buren of anderen. Jouw eer en glorie blijven binnenshuis zo een goed bewaard geheim.

Ouders willen het altijd beter doen dan hun eigen ouders. En daar zit het venijn. Juist wat je niet door wilt geven geef je door, de draken waar je geen vriendschap mee wilt sluiten. Alleen dat wat je leeft, waar je het levende voorbeeld van bent, is een traditie, een eigenschap of een vaardigheid, die je kroost kan omarmen. Omdat het een natuurlijk gegeven is dat zonder woorden bestaat, een weergaloos richtsnoer.

Nog niet zo heel lang geleden vertelde een schoonzus van mijn moeder hoe ze de schoonfamilie had ervaren. Ze wilden allemaal de baas over je spelen. Mijn moeder leed volgens haar aan een meerderwaardigheidsgevoel. Zo’n gevoel vindt zijn oorsprong in de tegenovergestelde pool. Dertig jaar geleden ontmoette ik een vriend van mijn vader. Hij bleek op dat moment beter overweg te kunnen met mij dan met mijn vader, die worstelde met de dood van mijn moeder. Ik mocht zijn dagboeken lezen, uit de tijd van de vriendschap met mijn vader. Dat gaf een ongecensureerd inkijkje in de problematiek van de jeugd in de veertiger jaren. En dan zijn er nog de brieven van de dame waar mijn vader eind veertiger jaren jarenlang mee correspondeerde. Ze schetsen een beeld van een romanticus die geen voet aan de grond kreeg bij een wereldwijze vrouw.

Herken ik daar mezelf in?

Het verloop van familieverhoudingen, vriendschappen, relaties en werk hebben vanzelfsprekend veel overeenkomsten. Maar de belangrijkste ontdekkingen in het leven kun je alleen zelf doen, ondanks de goede bedoelingen van je ouders om je de pijn van afwijzing en zelfafwijzing te besparen. Alleen de waarden die ouders en voorouders zelf hebben weten te realiseren neem je als vanzelf over, als voorbeeld en inspiratie. Iedere vorm van normering blijft een gevolg van remmingen en dressuur. Het is heel natuurlijk dat een kind daar niets mee kan.

De kracht en de zwakheden van je familie vormen het erfgoed dat je ongewild van huis uit meekrijgt. Om te ontdekken wie je zelf bent heb je een lege spiegel nodig. Daarbij gaat een niet om een kritische blik op de feiten. Onder die feiten vind je een oorspronkelijk gelaat dat je alleen kunt verstaan door compassie. De lege spiegel spreekt door te zwijgen. En door die oorverdovende stilte stijg je uit boven de zeespiegel van verleden en toekomst. Alleen het heden doet er toe. Elke generatie heeft zijn eigen prioriteiten.


1. DE WORTELS VAN HET KWAAD | 2. FAMILIAIRE FEITEN EN FICTIE | 3. DE OORSPRONG VAN ALLES | 4. IN HET HUIS VAN DE DRAAK | 5. ALLES IS IN BEWEGING | 6. DE LEGE SPIEGEL SPREEKT | 7. GESCHIEDENIS ALS LEGENDE | 8. STAMBOMEN ALS LEGPUZZELS | 9. DE MENSELIJKE BESCHAVING | 10. MENSZIJN ALS WEGWIJZER | 11. DE VERRADERLIJKE VERHALEN | 12. ENGLISH VERSION | DE AUTEUR |